İletişimISSN:e-ISSN: 2578-8965
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamDergi KuruluYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Dijitalleşmenin Film Endüstrisi Üzerindeki Ekonomik ve Kültürel Etkileri

Hamza Özçifçi,Ahmet Özçiftçi

  • Hamza Özçifçi: İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 5
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 45-58
Dijitalleşme, sinema endüstrisinin üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerini köklü biçimde dönüştürerek yeni ekonomik ve kültürel dinamikler yaratmıştır. Geleneksel analog teknolojilerin yerini dijital kodlama, yapay zekâ tabanlı içerik öneri sistemleri ve çevrimiçi platformlar almış; bu dönüşümle birlikte prodüksiyon maliyetleri azalırken içeriklerin küresel ölçekte erişilebilirliği artmıştır. Netflix, Amazon Prime ve Disney+ gibi küresel platformlar, kullanıcıların izleme alışkanlıklarını ve tercihlerini analiz ederek içerik üretimini veri odaklı hale getirip kişiselleştirilmiş öneri sistemleri sunmuş, bu süreç "platform kapitalizmi" olarak adlandırılan yeni bir ekonomik modeli ortaya çıkarmıştır. Bu yeni dijital ekonomi, bağımsız sinema üreticileri için daha önce mümkün olmayan küresel görünürlük fırsatları yaratsa da, aynı zamanda büyük medya şirketlerinin ekonomik gücünün pekişmesine ve pazar üzerindeki kontrollerinin artmasına neden olmuş, bu durum tekelleşme eğilimlerini beraberinde getirmiştir. Ayrıca içeriklerin giderek kişiselleştirilmesi ve izleyici taleplerine uygun hâle getirilmesi, film endüstrisinde özgün içeriklerin azalması ve kültürel üretimin standartlaşması riskini artırmaktadır. Dijital platformların içerikleri algoritmalar aracılığıyla önererek, izleyici tercihlerine yönelik üretimi artırması, popüler içeriklerin daha çok üretilmesine, bağımsız ve alternatif filmlerin ise arka planda kalmasına yol açabilmektedir. Dijitalleşmenin getirdiği teknolojik yenilikler yalnızca dağıtım ve tüketim süreçleriyle sınırlı olmayıp üretim aşamalarında da kapsamlı değişikliklere yol açmıştır. Yapay zekânın senaryo geliştirme, oyuncu seçimi ve post-prodüksiyon süreçlerine entegre edilmesi, maliyetleri düşürüp üretim süreçlerini hızlandırmış; ancak yaratıcı özgünlüğün algoritmalara indirgenmesi konusunda etik ve sanatsal tartışmalara zemin hazırlamıştır. Öte yandan VR, AR ve metaverse gibi yeni medya teknolojilerinin sinemada kullanımı, izleyicilerin gerçeklik algısını dönüştürme ve interaktif, katılımcı içeriklerle etkileşim sağlama potansiyeline sahiptir. Bu yeni gerçeklik biçimlerinin yaygınlaşması, sanatsal ifade biçimlerini ve sinema tüketimini radikal biçimde yeniden şekillendirme ihtimalini doğurmakta ve sinemanın gelecekteki gelişim yönüne dair önemli soruları gündeme taşımaktadır.
Atıf yapmak için : Özçiftçi, H., & Özçiftçi, A. (2025). The economic and cultural impacts of digitalization on the film industry. Fivezero, 5(1), 45-58. https://doi.org/10.54486/fivezero.2024.42

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Fivezero Dergisi
2025, Cilt5, Sayı1
E-ISSN: 2578-8965
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Ahat, K. (2023). Yapay zekâ destekli dijital yetenek yönetimi teknolojilerinin uygulanması: Bir literatür analizi ve model önerisi. Five Zero, 3(1), 163-191.
  2. Anadolu, A. (2020). Dijitalleşmenin Sinema Endüstrisine Etkisi: Küresel ve Yerel Boyutlar. İstanbul: Medya ve Kültür Yayınları.
  3. Arda, B., & Akyol, A. (2020). Hipergerçeklik ve Simülasyon: Dijital Kültürde Anlamın Dönüşümü. İstanbul: Kültür ve Sanat Araştırmaları Derneği.
  4. Atmacaoğlu, M. (2021). Dijital Platform Ekonomisi ve Sinema Sektörü: Yapay Zekâ, Algoritmalar ve İçerik Üretimi. Ankara: Medya ve Toplum Yayınları.
  5. Aytaç, M., & Yavuz, G. (2024). Netflix çağı: Dijital seyir platformları ve belgesel sinemada anlatının dönüşümü. İdil, 13(113), 59–69. https://doi.org/10.7816/idil-13-113-04
  6. Baudrillard, J. (1981). Simulacres et Simulation. Paris: Galilée. (Türkçesi: Simülakrlar ve Simülasyon, Çev. O. Adanır, 2013, Doğu Batı Yayınları).
  7. Başer, Z., & Söğütlüler, G. (2023). Sinema ve Dijitalleşme: Kültürel Endüstrilerde Yeni Dönüşümler. İstanbul: Sinema ve Medya Araştırmaları Derneği.
  8. Benjamin, W. (2013). The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction. London: Penguin Books. (Türkçesi: Mekanik Yeniden Üretim Çağında Sanat Yapıtı, Çev. A. B. Toprak, 2014, İletişim Yayınları).
  9. Erkılıç, A., & Duruel-Erkılıç, S. (2021). Sinema Endüstrisinde Dijital Dönüşüm ve Yeni İzleyici Alışkanlıkları. Ankara: İletişim Araştırmaları Derneği.
  10. Erdoğan, M. (2023). Medya Endüstrilerinde Dijitalleşme ve Sinema: Küresel Rekabet ve Kültürel Üretim. İstanbul: Kültürel Ekonomi Yayınları.
  11. Hesmondhalgh, D. (2019). The Cultural Industries. London: SAGE Publications.
  12. Horkheimer, M., & Adorno, T. W. (2002 [1947]). Dialectic of Enlightenment: Philosophical Fragments. Stanford, CA: Stanford University Press. (Türkçesi: Aydınlanmanın Diyalektiği, Çev. N. Ülner, 2018, Metis Yayınları).
  13. Karakaya, O. (2021). Türkiye’de dijital dönüşüm, ekonomik büyüme işsizlik ilişkisi. Five Zero, 1(1), 1-12.
  14. Lobato, R. (2019). Netflix Nations: The Geography of Digital Distribution. New York: NYU Press.
  15. Özen, Y., & Çelenk, S. (2006). Kültürel Endüstriler ve Türkiye'de Sinema Ekonomisi. İstanbul: Kültür Politikaları Yayınları.
  16. Prince, S. (2002). A New Pot of Gold: Hollywood under the Electronic Rainbow, 1980–1989. Berkeley, CA: University of California Press.
  17. Srnicek, N. (2017). Platform Capitalism. Cambridge: Polity Press.
  18. Urganoğlu, F., & Koçyiğit, N. (2023). Dijitalleşmenin sektörel etkileri: Formula 1 örneği. Five Zero, 3(2), 328-340. https://doi.org/10.54486/fivezero.2023.31
  19. Van Dijck, J. (2013). The Culture of Connectivity: A Critical History of Social Media. Oxford: Oxford University Press.
  20. Van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2018). The Platform Society: Public Values in a Connective World. Oxford: Oxford University Press.
  21. Yüksel, H. (2022). Dijitalleşme bağlamında Türkiye’de televizyon yayıncılığının dönüşümü: Disney Plus platformu. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 523–538. https://doi.org/10.30692/sisad.1107757
  22. Zengin, F. (2018). Dijital dönüşüm çağında dijital sinemanın avantajları ve ortaya çıkardığı yeni sorunlar. Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(21), 844–859. https://doi.org/10.26450/jshsr.429
  23. Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. New York: PublicAffairs. (Türkçesi: Gözetim Kapitalizmi Çağı, Çev. A. Yıldız, 2021, Tellekt Yayınları).