İletişimISSN:e-ISSN: 2578-8965
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaAmaç ve KapsamDergi KuruluYazarlar için RehberMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Türkiye’deki Katılım Bankalarının Finansal Performanslarının Çok Kriterli Karar Verme Tekniği ile Analizi

Özlem Karadağ Ak,ELİF YAZGAN,YASEMİN TELLİ ÜÇLER

  • ELİF YAZGAN: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
  • YASEMİN TELLİ ÜÇLER: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 5
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 1-21
Ülke ekonomisi için büyük öneme sahip olan bankaların sektördeki rekabet nedeniyle kaynaklarını etkin ve verimli kullanmaları önem arz etmektedir. Bu nedenle bankaların performans değerlendirmeleri yapılmalı ve değerlendirme sonucunda gerekli önlemler alınmalıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de giderek artan bir ivmeyle sektördeki payını artıran katılım bankalarının finansal performanslarını analiz etmektir. Çalışmada 2019- 2023 yılları arasında Türk Bankacılık Sektöründe faaliyet gösteren 6 katılım bankasının finansal performansları Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri (ÇKKV) kullanılarak karşılaştırılmıştır. Literatür araştırması sonucunda seçilen 8 kriterin (Özkaynaklar/Toplam Aktif, Toplam Kullandırılan Fonlar/ Toplam Aktif, Toplam Toplanan Fonlar/ Toplam Aktif, Toplam Kullandırılan Fonlar/ Toplam Toplanan Fonlar, Net Dönem Kârı/ Toplam Aktif (ROA), Net Dönem Kârı/ Özkaynaklar (ROE), Özkaynaklar / (Kredi + Piyasa + Operasyonel Riske Esas Tutar), Net Kâr Payı Geliri/ Toplam Aktif) ağırlıklandırılmasında SD yöntemi kullanılırken, bankaların başarı sıralamaları için GIA yöntemi kullanılmıştır. Ele alınan analiz döneminde katılım bankalarının finansal performansı üzerindeki en etkili değerlendirme ölçütü 2019 yılında “Net Dönem Kârı/ Toplam Aktif (ROA)” olmakla birlikte, pandeminin yaşandığı 2020 ve 2021 yıllarında bu ölçüt “Toplam Toplanan Fonlar/ Toplam Aktif” olmuştur. Pandemiden sonraki toparlanma dönemi olan 2022 ve 2023 yıllarındaki finansal performans üzerindeki etkisi en fazla olan değerlendirme ölçütü ise “Net Dönem Kârı/ Özkaynaklar (ROE)” olmuştur. Diğer taraftan katılım bankalarının performansı üzerindeki en az etkiye sahip değerlendirme ölçütünün ise yıllar itibariyle değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. 2019 ve 2020 yılları için finansal açıdan en başarılı olan katılım bankası Ziraat Katılım iken, 2021 ve 2022 yıllarında Kuveyt Türk, 2023 yılında ise Vakıf Katılım olmuştur. 2021 yılı hariç tüm yıllarda Albaraka Türk ise finansal başarı açısından en düşük performans sergileyen banka olmuştur. Vakıf Katılım 2020-2023 yılları arasında, Emlak katılım ise 2019-2022 yılları arasında finansal performans açısından ilk üçte yer alan bankalar olmuştur.
Atıf yapmak için : Karadağ Ak, Ö., Yazgan, A. E., & Telli Üçler, Y. (2025). Türkiye’deki Katılım bankalarının finansal performanslarının çok kriterli karar verme tekniği ile analizi. Fivezero, 5(1), 1-21. https://doi.org/10.54486/fivezero.2025.42

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Fivezero Dergisi
2025, Cilt5, Sayı1
E-ISSN: 2578-8965
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Ak, Ö. K., Babuşcu, Ş., & Hazar, A. (2021). Bist banka endeksinde yer alan mevduat bankalarının finansal performanslarının Copras yöntemiyle değerlendirilmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 280-305.
  2. Ak, Ö. K., Hazar, A., & Babuşcu, Ş. (2024). Türki cumhuriyetlerin banka finansal performanslarının analizi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 51-68.
  3. Akbulut, O. Y. (2023). Evaluation of financial performance of participation banks operating in Turkey with CRITIC based Copras method. International Journal of Current Social Science, 2(1), 15-24.
  4. Alsu, E., Taşdemir, A., & Kallo, Z. (2018). Katılım bankalarının performanslarının değerlendirilmesi: TOPSIS yöntemi ile uluslararası karşılaştırma. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(1), 303-316.
  5. Asker, V. (2024). COVID-19 salgınının katılım bankacılığı sektörüne etkisi: Merec temelli Cradis uygulaması. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 144-166.
  6. Asutay, M. (2013). The development of Islamic banking in Turkey: Regulation, performance and political economy. In Islamic finance in Europe (pp. 213-227). Edward Elgar Publishing.
  7. Ayçin, E., & Çakın, E. (2019). Ülkelerin inovasyon performanslarının ölçümünde Entropi ve Mabac çok kriterli karar verme yöntemlerinin bütünleşik olarak kullanılması. Journal of Akdeniz İİBF, 19 (2), 326-351.
  8. Ayrıçay, Y., Özçalıcı, M., & Bolat, İ. (2017). Katılım bankalarının performanslarının AHP ve GIA tekniklerinden oluşan bütünleşik bir sistem ile değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 4(2), 54-69.
  9. Aysan, A. F., Disli, M., Ng, A., & Ozturk, H. (2016). Is small the new big? Islamic banking for SMEs in Turkey. Economic Modelling, 54, 187-194.
  10. Baydaş, M., Eren, T., & İyibildiren, M. (2023). Normalization technique selection for MCDM Methods: A flexible and conjunctural solution that can adapt to changes in financial data types. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 148-164.
  11. Bayram, E., Gözkonan, Ü. H., Yıldız, S. B., & El Khamlichi, A. (2023). A hybrid approach to financial solvency: a comparıson of conventıonal and Islamic banking in Turkey. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(28), 603-623.
  12. Bilgin, M. H., Danisman, G. O., Demir, E., & Tarazi, A. (2021). Economic uncertainty and bank stability: Conventional vs. Islamic banking. Journal of Financial Stability, 56, 100911.
  13. Bulut, E., & Şimşek, A. İ. (2024). Evaluation of Financial Performance of BIST Participation Banks: CAMELS and Multi-Criteria Decision Making (MCDM) Approach. Alanya Akademik Bakış, 8(3), 923-940.
  14. Chang, C.P. (2006). Managing business attributes and performance for commercial banks. The Journal of American Academy of Business, 9(1), 104-109.
  15. Coşkuner, A., & Rençber, Ö. F. (2024). Determination of performance ranking of participation banks with CIRITIC-based TOPSIS method. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, 6(1), 57-70.
  16. Çilek, A., & Karavardar, A. (2020). Türkiye’de katılım bankalarının finansal performansının analizi. Maliye ve Finans Yazıları, (113), 99-118.
  17. Dağlı, S., & Kuvvetli, B. İ. (2023). Farklı kriter ağırlıklandırma teknikleri ve Cocoso yöntemi ile katılım bankalarının performans değerlendirmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 38(4), 917-931.
  18. Diakoulaki, D., Mavrotas, G., & Papayannakis, L. (1995). Determining objective weights in multiple criteria problems: The critic method. Computers & Operations Research, 22 (7), 763-770.
  19. Dogan, M. (2015). Comparison of financial performance of participation banks in Turkey. Journal of Economics Finance and Accounting, 2(4).
  20. Ecer, F., & Günay, F. (2014). Borsa İstanbul’da işlem gören turizm şirketlerinin finansal performanslarının gri ilişkisel analiz yöntemiyle ölçülmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 25 (1), 35-48.
  21. Elma, O. E. (2023). Prioritizing wholesale companies based on their financial performance: A multi-criteria decision analysis (MCDA) approach. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 1-14.
  22. Esmer, Y., & Bağcı, H. (2016). Katılım bankalarında finansal performans analizi: Türkiye örneği. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Social Science Institute, 8(15).
  23. Galdeano, D.M., Ahmer, U., Fati, M., Rehan, R., & Ahmed, A. (2019). Financial performance and corporate social responsibility in the banking sector of bahrain: can engagement moderate?. Management Science Letters 9, 1529–1542.
  24. Gündoğdu, A. (2018). Türkiye’de katılım bankalarının finansal performansının gri ilişki analizi ile ölçülmesi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 201-214.
  25. Hamamcı, H. N., & Karkacıer, A. (2022). Evaluation of financial performance of participation banks in Turkey and GCC with TOPSIS method. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8(1), 55-78.
  26. Hardy, L. (2012). The evolution of participation banking in Turkey. Al Nakhlah Online Journal of Soutwest Asia and Islamic Civilization.
  27. Ho, C.T., & Wu, Y.S. (2006). Benchmarking performance ındicators for banks benchmarking. An International Journal, 13(1/2), 147-159.
  28. https://tkbb.org.tr. Erişim tarihi: 14.12.2024.
  29. Kandemir, T., & Karataş, H. (2016). Ticari bankaların finansal performanslarının çok kriterli karar verme yöntemler ile incelenmesi: Borsa İstanbul’da işlem gören bankalar üzerine bir uygulama (2004-2014). İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 1766-1776.
  30. Koçyiğit, M. M. (2024). Katılım bankalarının finansal etkinlik analizi. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 10(4), 546-552.
  31. Lin, X., & Zhang, Y. (2009). Bank ownership reform and bank performance in China. Journal of Banking & Finance, 33(1), 20–29.
  32. Öğüt, A., & Tarhan, S. (2022). Kobi’lerde kurumsallaşmanın firma performansı üzerindeki etkisi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 4(2), 157-172.
  33. Öner, M. H. (2022). Covid-19’un katılım bankalarının finansal performansı üzerine etkisi: TOPSIS yöntemi ile bir uygulama. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 17(3).
  34. Özer, K., & Saygın, O. (2022). Katılım bankacılığının finansal performans analizi: Türkiye uygulaması. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 257-273.
  35. Salur, M. N., & Cıhan, Y. (2020). Comparison of financial performances of banks by multi criteria decision making methods: The case of Turkey. The Eurasia Proceedings of Educational and Social Sciences, 19, 41-49.
  36. Santoso, A. L., & Santasyacitta, I. G. (2020). Ownership structure and financial performance of islamic bank in Indonesia. International Journal of Islamic Economics & Business Management in Emerging Market (IJIEBMEM), 1(1), 47-62.
  37. Savaşan, F., Saraç, M., & Gürdal, T. (2013). Exploring the demand side issues in participation banking in Turkey: Questionnaire survey on current issues and proposed solutions. Afro Eurasian Studies, 2(1-2), 111-125.
  38. Şişman, B., & Doğan, M. (2016). Türk bankalarının finansal performanslarının Bulanık AHP ve Bulanık Moora yöntemler ile değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi, İ.İ.B.F., 23(2), 353-371.
  39. Tetik, N., & Şahin, A. (2020). Katılım bankalarının finansal performans analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(2), 293-314.
  40. Tezergil, S.A. (2016). Vikor yöntemi ile Türk bankacılık sektörünün performans analizi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 357-373.
  41. Topak, M.S., & Çanakçıoğlu, M. (2019). Banka performansının Entropi ve Copras yöntemi ile değerlendirilmesi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir araştırma. İSMMMO- Mali Çözüm Dergisi, 29(154), 107- 132.
  42. Uludağ, A. H. D., & Doğan, H. (2021). Üretim yönetiminde çok kriterli karar verme yöntemleri. Literatür, teori ve uygulama. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
  43. Warde, I. (2010). Islamic finance in the global economy. Edinburgh University Press.
  44. Yağlı, İ. (2020). Multi-criteria financial performance analysis of Turkish participation banks. Alanya Akademik Bakış, 4(3), 861-873.
  45. Yalçıner, D., & Karaatlı, M. (2018). Mevduat bankası seçim sürecinde Topsis ve Electre yöntemlerinin kullanılması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 401- 423.
  46. Yayar, R., & Baykara, H. V. (2012). TOPSIS yöntemi ile katılım bankalarının etkinliği ve verimliliği üzerine bir uygulama. Business and Economics Research Journal, 3(4), 21-42.
  47. Yerlikaya, A., & Uysal, B. (2024). Katılım bankacılığında finansal performans: Türkiye örneği. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (13), 138-148.
  48. Yurttadur, M., & Demirbaş, H. (2017). Türkiye’de bulunan katılım bankaları ve özel sermayeli mevduat bankalarının finansal performanslarının karşılaştırılması. İGÜ Sos. Bil. Dergisi, 4(2), 89- 117.